Avrupa’da bir prens dolaşıyor…

Koray Y. Yılmaz

Avrupa’ya geldiğinde ilk uğradığı yer, adını tanıdığı bir okuldu. Kapısı kapalıydı. Önünde bekleyen çocuklara neden içeri girmediklerini sordu. “İçeride okuyabilmek için dışarıdayız,” dediler. Prens bir süre kapıya baktı. Yetişkinlerin dünyasında bazı kapıların açılması için önce kapatılması gerektiğini henüz bilmiyordu. Okul, Saint-Exupery’nin adını taşıyordu.[1] Bu tanışıklık hoşuna gitmişti ama adını bildiği birinin okulunda neden bu kadar çok eksik olduğunu anlayamadı. Öğrenciler öğretmenlerden, sınıflardan, sıralardan söz ettiler. Daha doğrusu bulunmayan öğretmenlerden, yetmeyen sınıflardan, eksik sıralardan… Sonra hepsinin üzerinde uzlaştığı o sözcük geldi:…

Havasız duman sahası

Caner Özdemir ve Ecehan Balta

Editörden: MOTUS’un 11 Ekimde ODTÜ’de düzenlemiş olduğu ‘’Disiplinlerarası Tartışma Günleri’’nde, Dr. Ecehan Balta ‘’COP 31’e Giderken İklim Zirveleri ve Kapitalizm’’ atölyesi düzenlemiş ve dergimizin temsilcisi Psikolog Caner Özdemir, bu atölyede birkaç kez yanlışlıkla ‘’dumansız hava sahası’’ yerine, ‘’havasız duman sahası’’ demişti. Yanlışlıkla gelen bu söylem, katılımcılar tarafından daha çok benimsenmiş ve kapitalizmin ekosistem üzerinde yarattığı tahribatı daha iyi ifade ettiğini belirtmişlerdi. Bir anıya dayanan bu röportaj, ekolojik krizin yalnızca bireysel sorumluluklar üzerinden değil, sermaye birikimini ve kârı önceleyen kapitalist üretim…

Praksis Güncel sosyal bilimlerin çeşitli disiplinlerini içeren güncel bir tartışma platformu olup Praksis Dergisi tarafından yayımlanmaktadır.

Türkiye

Kentleri mekânın ruhu, tasarımın dili ve siyasetin ufkuyla düşünmek

Aras Aladağ

Yakın tarihimizde “kent hakkı” kavramının toplumsallaşmasına vesile olan en kitlesel ve görünür kırılma noktası kuşkusuz 2013 yılındaki Gezi Parkı eylemleriydi.

İktisat politikaları, sınıflar ve Türkiye

Koray Y. Yılmaz

İktisadi düşünce tarihinde her düşüncenin mutlak olarak bir sınıfın çıkarı doğrultusunda belirlendiğini ileri sürmek fazla indirgemecilik olur.

Marksist dergiler diyalog için Almanya’da bir araya geliyor

Praksis Güncel

8 Haziran 2026 Pazartesi günü saat 15:00-18:00 arasında Berlin'de, Aquarium’da bir panel düzenliyoruz.

Tarımda gerileyen Türkiye gıdada nasıl ihracatçı oldu?

Elif Karaçimen

Türkiye son yıllarda tarım ürünlerinde giderek daha dışa bağımlı hale gelirken, işlenmiş gıda ürünlerinde ihracat fazlası veriyor.

Ekmek ve zehir, emek ve ekoloji

Coşku Çelik

Bugün Türkiye’nin maden politikaları üçlü bir gerilim ekseninde şekilleniyor.

Interregnum: Zamanın dağıldığı eşik

Ecehan Balta

Bazı dönemlerde toplum sadece kriz yaşamaz; zaman duygusunu da kaybeder. Günler geçer, olaylar hızlanır, rejimler sarsılır, kurumlar işlemeye devam eder, seçimler yapılır, kararlar alınır.

Tarihsel Materyalizm konferansının ardından

Kavel Alpaslan

Tarihsel materyalizm konferansının Türkiye’deki üçüncü ayağı geçtiğimiz hafta İstanbul’da yapıldı.

Mesleki Eğitim Merkezleri ve Çocuk Emeği Sömürüsünün Kurumsallaştırılması*

Elif Berra İnan ve Kayra Sude Köroğlu

Giriş: Kapitalist Üretim İlişkilerinde Çocuk Emeğinin Yeri Kapitalist üretim ilişkilerinde emek, çoğu zaman sermaye açısından diğer üretim girdileri gibi ele alınır.

Bir suç ortaklığı: Kadınları susturmak

Coşku Çelik

8 Mart yaklaşırken, isimleri aynı, hikâyeleri bambaşka gibi görünen iki kadın aynı gün iki farklı erkek tarafından öldürüldü.

Dünya

İspanya ’36: mekân-politik mücadele, devrimin topoğrafyası ve radikal koordinatlar

Pınar Yurdadön

İspanya İç Savaşı’nı yalnızca iki ordunun ya da iki ideolojik cephenin askeri karşılaşması olarak okumak, tarihin en radikal mekân deneyimlerinden birini ıskalamak demektir.

Pax Silica, Gazze’deki soykırım ve küresel kapitalizmin krizi

M. Gürsan Şenalp ve William I. Robinson

ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş, İsrail’in yüksek yoğunluklu soykırımdan düşük yoğunluklu soykırıma doğru kaymasıyla birlikte, şimdilik uluslararası kamuoyunun dikkatini Gazze’den başka yöne çevirmiştir.

1 Mayıs’ın tarihi: 1886’da Şikago

Giorgos Kasampalakos

Amerika Birleşik Devletleri için 1870’ler Amerika Birleşik Devletleri için 1870’ler çalkantılı bir on yıldı: Bu dönem ekonomik büyümenin doruğunda ve yeni ticaret yollarının açılmasıyla başladı.

Savaşlar ve Afetler Ortasında Kapitalizmi Yeniden Düşünmek: Historical Materialism İstanbul 2026 Sonuç Bildirgesi

Praksis Güncel

3–5 Nisan 2026 tarihleri arasında, dünyanın her kıtasından yüzlerce kişi Historical Materialism (HM) İstanbul 2026 için bir araya geldi.

Felaketten mücadeleye: Tarihsel Materyalizm İstanbul Konferansı

Ecehan Balta

Bu yıl üçüncüsü yapılan Tarihsel Materyalizm İstanbul 2026 konferansının başlığı şöyleydi: “Felaketten Mücadeleye: Savaşlar ve Yıkımlar Çağında Kapitalizmi Yeniden Düşünmek.”

Kapitalizmin dar geçitleri

Koray Y. Yılmaz

İran’ın Hürmüz Boğaz’ını kapattığı söylemi geniş bir kesim tarafından veri alınarak tartışmaya dahil edilmiş olsa da şimdilik anlaşılan o ki İran sadece ABD ve İsrail ve onlarla ilişkili olduğunu tespit ettiği gemilere Boğaz’ı kapatmış durumda.

Kapitalizmin son aşaması: Barbarlık

Ecehan Balta

ABD ve İsrail’in İran saldırısı Kapitalizmin kendini “normal” işleyiş içinde yeniden üretemediği her dönemeçte, çıplak kuvvete daha çok yaslandığını biliyoruz.

Neden Harari? Neden şimdi? Kehanet çağında hakikati pratiğe geri çağırmak

Sinan Kadir Çelik

Son yıllarda yapay zekâ üzerine küresel ölçekte kurulan dilin işleyişi, artık teknik bir tartışmanın çok ötesine geçti.

Hakikat yerine skolastik: Harari’nin Davos kehaneti üzerine

Mustafa Bayram Mısır

Yapay zekâ tartışmaları, bilginin nasıl kurulduğu, tarihin nasıl okunduğu ve toplumsal değişmenin hangi yasallıklar içinde kavrandığına dair bir bilgi teorisi krizini açığa vuruyor.

Kuram

Sermayenin sınıfsal şiddetinin nesnelleşmesi: Piyasa zorunluluğu ve emek

Pınar Bedirhanoğlu

24 Mayıs’ta CHP Genel Merkezi’ne biber gazı ve plastik mermi eşliğinde yapılan polis baskını, ne basitçe CHP içi bir hesaplaşmanın sonucuydu ne de sadece CHP’ye yönelikti.

Hans-Georg Backhaus’un ardından

Koray Y. Yılmaz

Alman düşünür Hans-Georg Backhaus 8 Mart 2026'da Frankfurt'ta 96 yaşında vefat etti.

Gespenst, heyula ve hylē: Marx’ta komünizmin formsuzluğu üzerine

Koray Y. Yılmaz

Marx ve Engels’in Komünist Manifesto’nun açılış cümlesinde kullandıkları ifade — “Avrupa’da bir Gespenst kol geziyor” — basit bir retorik değildir.

Antroposen hakkında yanlış bildiklerimiz

Yelda Erçandırlı

Son yıllarda “Antroposen” sözcüğü neredeyse bir slogana dönüştü. Raporlardan belgesellere kadar pek çok anlatı, insan türünün gezegen üzerinde geri döndürülemez bir ekolojik etki yarattığı iddiasıyla başlıyor.

Marksistler ve diğerleri: “Beton sol” ve “woke” ikileminden nasıl çıkarız?

Ateş Uslu

Marksistlerin Marksist olmayan teorisyenlere, özellikle de müesses politik ve toplumsal düzene radikal eleştiri getirenlere yönelik tavırlarının ne olması gerektiği, eski bir tartışmadır.

Egemenlik mi?

Mustafa Bayram Mısır

Giriş: Varsayım Bir varsayımsal soruyla başlayayım.

Gelecekbilim üzerine

György Lukács

Aşağıdaki parça[1], 1969 yılında Macaristan’da bulunan Macar tatil beldesinde Lukács, üvey oğlu Ferenc Jánossy, üvey oğlunun annesi Mária Holló-Jánossy ve Jutta Matzner arasında geçen uzun bir sohbetten alınmıştır.

TEMU’nun Türkiye pazarına girişi ve küresel platform ekonomisine kısa bir bakış

Zeynep Kıyak

2022 yılında Çin merkezli olarak faaliyetlerine başlayan TEMU alışveriş uygulaması, dünyanın şimdiye kadar tanık olduğu en hızlı büyüyen dijital perakende platformlarından biri olarak öne çıkmaktadır.

Bilgi ve hakikat üzerine iki yazı

Koray Y. Yılmaz

Biz bu kafalara gelemedik abi... (*) Bilmediğini bilmek Atina dünyasındaki en bilge kişi yapmış Sokrates’i.

Arşivden

Tartışma Dosyaları

Bundan böyle böyle bazı önemli konularda tartışma dosyalarına yer vereceğiz.

Çeviri